Acil Durum: İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, doğal afet gibi acil müdahale, mücadele, ilkyardım veya tahliye gerektiren olaylardır.

Acil Durum Ekibi: Yangın, deprem ve benzeri afetlerde binada bulunanların tahliyesini sağlayan, olaya ilk müdahaleyi yapan, arama-kurtarma ve söndürme işlerine katılan ve gerektiğinde ilkyardım uygulayan ekiptir.

Acil Durum Eylem Planı: İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dâhil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planlardır.

Acil Durum Eylem Planı’nın amacı, çevre ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili ortaya çıkabilecek acil durumların belirlenmesi, etkilerinin en aza indirilmesi için bu durumlarda uygulanacak işlemlerin planlanması ve alınacak tedbirlerin tanımlanmasıdır.

 

Muhtemel Acil Durumların Belirlenmesi

İşyerinde yürütülen faaliyetler, kullanılan malzeme ve ekipmanlar, atıklar, bölgenin jeolojik yapısı, işyeri bölgesindeki komşu kuruluşlar ve o zamana dek meydana gelmiş doğal afet niteliğindeki olaylar incelenerek, gerek bu faaliyetlerin, gerekse bölgenin maruz kalabileceği doğal afetlerin yaratabileceği acil durumlar belirlenir ve Acil Durum Planı’na kaydedilir.

Projede veya işyerinde ek iş/saha alınması, işletme koşulları/makina ve ekipmanlarda değişiklikler meydana gelmesi gibi zaman içinde değişen durumlarda, yeni boyut ve tehlikeler risk değerlendirmesi doğrultusunda değerlendirilerek gerekli görülürse Acil Durum Planı güncellenir.

 

Acil Durumlarda Uygulanacak Acil Durum Planı’nın Hazırlanması

Acil Durum Eylem Planı bir talimat niteliğindedir. Acil durumun oluşması halinde kimler tarafından hangi işlerin yapılacağı (acil müdahale ekipleri), hangi malzeme ve ekipmanların kullanılacağı, su kaynakları koruyucu sistemler, özel riskler ve bunlara karşı tedbirler, kimlere haber verileceği, nerelere başvurulacağı gibi ilk anda ve daha sonra yapılması gerekli tüm faaliyetleri tanımlar. Acil Durum Planı’nda bir Acil Durum Amiri tespit edilir ve ilglili tüm birimler acil durumda bu kişinin emrine girerler. Acil Durum Planı bu kişi tarafından uygulanır.

Acil Durum Eylem Planı en azından aşağıdakileri içermelidir:

İlgili Acil Durum’un tanımı,

İlgili Ekipler,

Gerçekleştiğinde izlenmesi gereken iletişim zinciri,

Müdahale yöntemleri (müdahale ekipmanlarının yerleri, yapılması gerekenler, vb.),

Tahliye, Koruma, Kurtarma yöntemleri (çıkış yolları, toplanma noktaları, koruma ve kurtarma ekipmanları ve yerleri, yapılacaklar, vb.).

 

Acil Durum Müdahale Ekibinin Oluşturulması

Acil durumlara müdahale etmek ve acil durumlarda zararın asgari seviyede tutulması amacıyla aşağıda verilen ekiplerin kurulumu sağlanır:

Yangın Söndürme Ekibi,

Koruma ve Kurtarma Ekibi,

Tahliye Ekibi,

İlkyardım Ekibi.

Söndürme ve Kurtarma ekipleri en az 3 (üç),

İlk yardım ve Koruma ekipleri en az 2 (iki) kişiden oluşmalıdır.

 

Acil Durum Ekiplerinin Görevleri

Söndürme Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde söndürme ekibi olarak görevli olan kişiler; yangın talimatı ve yangın acil durum planına göre hareket eder. Olası yangın durumlarında söndürme faaliyetlerini yürütürler.

Kurtarma Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde kurtarma ekibi olarak görevli olan kişiler; acil durum özelliğine göre ilgili planları uygulayarak, tehlike altındaki kişileri ve yangında ilk kurtarılacaklar listesinde belirtilen evrak ve malzemeleri en kısa sürede ortamdan uzaklaştırma ve ilk yardım ekibinin bulunduğu alana taşımakla görevlidir.

 

Koruma – Haberleşme Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde koruma-haberleşme ekibi olarak görevli olan kişiler; acil durum özelliğine göre ilgili planları uygulayarak, acil durum telefon listesinde belirtilen ilgili yerlere ve sorumlu kişilere haber vermek, çevre güvenliğini sağlamak, paniği yatıştırmak ve acil durum bölgesinin tamamen boşaltıldığı kontrol etmekle görevlidir.

İlk Yardım Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde ilk yardım ekibi olarak görevli olan kişiler; sağlık ekiplerine haber vermekle ve kurtarma ekibi tarafından ilk yardım bölgesine getirilen kişilere sağlık ekipleri gelinceye kadar gerekli ilk yardım müdahalelerini uygulamakla görevlidir.

Ulaştırma Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde ulaştırma ekibi olarak görevli olan şoförler; yaralıları en yakın hastanelere ulaştırmakla görevlidir.

Enerji Kaynakları Müdahale Ekibi

Acil durumlarda, acil durum ekipler listesinde enerji kaynakları müdahale ekibi olarak görevli olan kişiler; acil durum bölgesine giden elektrik, doğalgaz ve tehlikeli kimyasal hatlarını kesmekle görevlidir.

Acil Durum Müdahale Ekibinin Eğitimi

Acil durum müdahale ekiplerine yapmaları gereken işlemler hakkında verilecek eğitimler İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi’nce organize edilir.

Acil Durumlarda Yapılacak İşlemler

Acil durumun meydana gelmesi halinde çalışma alanlarında insan, çevre, mal, malzeme ve teçhizatın zarar görmemesi veya en az zarar görmesi için;

Olayla ilgili Acil Durum Eylem Planı’nda belirtilen müdahale ekiplerince derhal uygulamaya sokulmalıdır.

Çalışan sistemler Acil Durum Eylem Planı’nda belirtilen yetkili veya bu belirtilmemişse ilgili formen/mühendis tarafından durdurulmalıdır.

Çalışanlar öncelikle kendi can güvenliklerini gözeterek gerekli müdahale, kurtarma veya tahliye faaliyetlerine katılırlar.

Acil olay işyerindeki olanaklarla kontrol edilemeyecek kadar resmi veya özel kuruluşlardan (itfaiye, polis, jandarma, hastane, bölge sivil savunma müdürlüğü, diğer endüstriyel kuruluşlar, vb.) yardım istenir.

Acil Durum Eylem Planlarının ve talimatlarda belirtilen uygulamaların etkinliğini belirlemek ve bu planlarda görevlendirilen personelin yapacağı işe alışmasını ve eğitimini sağlamak ve/veya diğer personelin hareket biçimini gözlemlemek üzere yılda en az bir kez acil durum tatbikatları yapılmalıdır. Tatbikatlara, mümkün olduğunca acil durumdan etkilenebilecek tüm çalışanların katılması ve kendilerince yapılması gerekenleri uygulamaları sağlanmalıdır. Tatbikatların gerçeğe uygun olmasına özen gösterilmeli ve alarm verme, çalışmayı durdurma, güvensiz çalışma alanlarını boşaltma, görevli ekiplerin olaya müdahalesi, kurtarıcı ekipmanların kullanılması gibi konularda performanslar izlenmelidir. Yapılan tatbikat Tatbikat Tutanağı ile kayıt altına alınmalıdır.

Tatbikat sonuçlarına göre;

  • Planlar gözden geçirilmeli,
  • Kişilerin davranışlarında eksiklik varsa eğitimler verilerek giderilmeli,
  • Ortamda aksaklıklar varsa gerekli talimatlarla düzeltilmelidir.

 

Acil Durum Planının Etkinliğinin Değerlendirilmesi ve Revizyonlar

Acil durumun etkilerinin kontrol altına alınması, durumun tamamen normale dönmesi ardından;

Acil durumun ortaya çıkışını,

Acil durum planlarının nasıl uygulandığını,

Planların etkinliğini,

Alınması gerekli diğer tedbirleri içeren bir rapor hazırlanmalıdır. Bu rapor doğrultusunda gerekli değişiklikler uygulamalarda ve dokümanlarda gerçekleştirilmelidir.